Kiedy pojawia się potrzeba wsparcia psychologicznego, wiele osób nie wie, do kogo dokładnie się zwrócić – do psychologa, psychiatry czy psychoterapeuty. Specjaliści ci pracują w tej samej dziedzinie, jednak różnią się kwalifikacjami, metodami leczenia oraz podejściem do pacjenta. Przyjrzyjmy się, czym się od siebie różnią i w jakich sytuacjach warto zgłosić się do każdego z nich.
Kim jest psycholog? Czym zajmuje się psycholog?
Psycholog to specjalista, który ukończył studia wyższe w zakresie psychologii.
Choć zawód psychologa nie jest regulowany tak rygorystycznie jak zawód psychiatry, w Polsce obowiązują przepisy prawne, które określają podstawowe wymagania dotyczące wykonywania tej działalności.Nie istnieje jeden centralny rejestr certyfikowanych psychologów. Dlatego jeśli masz wątpliwości co do kwalifikacji specjalisty, możesz poprosić go o okazanie dyplomu ukończenia studiów wyższych.
Psycholog może pełnić różne role:
- pracować jako psychoterapeuta (jeśli ukończył dodatkowe specjalistyczne szkolenie);
- prowadzić diagnozę (ma prawo stosować profesjonalne testy psychologiczne);
- doradzać organizacjom, wykorzystując swoją wiedzę o psychice i zachowaniu człowieka w różnych obszarach, takich jak biznes, edukacja czy administracja publiczna.
Kim jest psychiatra? Czym zajmuje się psychiatra?
Psychiatra to lekarz z wykształceniem medycznym oraz specjalizacją w dziedzinie psychiatrii (w tym psychiatrii dzieci i młodzieży).
Psychiatrzy mają takie same prawa i obowiązki jak lekarze innych specjalności.
Ich głównym zadaniem jest leczenie zaburzeń psychicznych. W przeciwieństwie do psychologów, psychiatrzy mogą stosować leczenie farmakologiczne, wypisywać recepty na leki, a także wystawiać zwolnienia lekarskie oraz skierowania do hospitalizacji.
Główne obowiązki psychiatry:
- stawianie diagnozy;
- przepisywanie i kontrola leczenia farmakologicznego (np. leków przeciwdepresyjnych);
monitorowanie przebiegu stanu pacjenta.
Kim jest psychoterapeuta? Czym zajmuje się psychoterapeuta?
Psychoterapeuta to specjalista, który ukończył dodatkowe szkolenie z zakresu psychoterapii (zwykle co najmniej 4 lata) i prowadzi sesje terapeutyczne.
Najczęściej psychoterapeutami zostają psychologowie lub psychiatrzy (choć czasem mogą nimi być także specjaliści innych dziedzin, np. pedagodzy), którzy ukończyli (lub nadal kontynuują) szkolenie w akredytowanym ośrodku psychoterapii. Zazwyczaj takie przygotowanie trwa około czterech lat.
Aby uzyskać dyplom psychoterapeuty, należy nie tylko ukończyć szkolenie, ale także:
przejść własną terapię;
odbyć praktykę kliniczną oraz szkolenia;
pozostawać pod superwizją;
pomyślnie zdać egzamin certyfikacyjny.
Psychoterapeuci pracują w określonym nurcie terapeutycznym. Do głównych podejść należą:
terapia poznawczo-behawioralna;
terapia psychodynamiczna;
terapia humanistyczna;
terapia integracyjna.
Warto pamiętać, że na rynku usług psychologicznych można spotkać specjalistów bez odpowiedniego wykształcenia i doświadczenia. Dlatego przed rozpoczęciem pracy z terapeutą warto sprawdzić jego kwalifikacje.
Różnice między psychologiem, psychiatrą a psychoterapeutą
Główna różnica między zawodem psychiatry a psychologa polega na ich wykształceniu oraz metodach pracy.
Wykształcenie:
Psychiatra to lekarz posiadający wykształcenie medyczne oraz specjalizację w psychiatrii. Ma on pogłębioną wiedzę nie tylko o psychice, ale także o funkcjonowaniu całego organizmu.
Psycholog to specjalista z wykształceniem wyższym w zakresie psychologii (zazwyczaj są to pięcioletnie studia).
Psychoterapeuta to psycholog, psychiatra lub specjalista pokrewnej dziedziny, który ukończył dodatkowe szkolenie z zakresu psychoterapii.
Uprawnienia:
Psychiatra ma prawo przepisywać leki, wystawiać zwolnienia lekarskie oraz kierować pacjenta na leczenie szpitalne.
Psycholog może prowadzić diagnozę psychologiczną, wykorzystując specjalistyczne testy, ale nie ma prawa przepisywać leków.
Psychoterapeuta ma prawo prowadzić sesje terapeutyczne, ale bez wykształcenia medycznego nie może przepisywać leków.
Jeśli pacjent wymaga długotrwałego przyjmowania leków zaleconych przez psychiatrę, może otrzymać zaświadczenie dla lekarza rodzinnego, aby ten mógł wypisywać recepty na potrzebne leki.
Do kogo się zgłosić?
Nie należy martwić się wyborem. Jeśli zgłosisz się do niewłaściwego specjalisty, skieruje Cię on do osoby, która rzeczywiście będzie w stanie pomóc.
W większości przypadków (około 90% pacjentów) pomoc można uzyskać u psychoterapeuty bez konieczności stosowania leków.
Jeśli w trakcie terapii okaże się, że pacjent wymaga leczenia psychiatrycznego, psychoterapeuta zaleci konsultację z lekarzem psychiatrą.
W wielu ośrodkach psychoterapii specjaliści są jednocześnie psychologami, dlatego w razie potrzeby mogą przeprowadzić diagnostykę lub testy w ramach terapii.
Jeśli u danej osoby występują stany zagrożenia (np. znaczna utrata masy ciała w anoreksji, myśli samobójcze, samookaleczenia), należy niezwłocznie zgłosić się do szpitala lub wezwać pogotowie ratunkowe.
Jeśli nie jesteś pewien/pewna, do kogo się udać, nie martw się — każdy z tych specjalistów podpowie, gdzie warto zwrócić się dalej. Najważniejsze to nie bać się zrobić pierwszego kroku w stronę dbania o swoje zdrowie psychiczne!
Autorka
Yuliana Shevchuk – psycholog, psychoterapeutka
Założycielka Przestrzeni Psychoterapii „Kalina”. Ukończyła z wyróżnieniem Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Certyfikowana psychoterapeutka w nurcie terapii poznawczo-behawioralnej oraz terapii schematów. Ekspertka w dziedzinie zdrowia psychicznego. W nieustannym poszukiwaniu wiedzy, która zmienia życie.
Więcej o autorce.